Müslüman Türk Devletleri
Büyük Selçuklular
Alt başlıklar
Selçuklu Devleti'nin KuruluşuTürklerin tarih boyunca kurdukları devletlerden en önemlilerinden birisi Büyük Selçuklu Devleti'dir. Selçuklular 24 Oğuz kabîlesinden Kınık boyuna men…DokakAral gölü civarındaki Oğuz devletinde vazifeli olduğunu gösteren kısa bilgi dışında, hakkında mâlûmat sahibi olmadığımız Dokak, eskiden beri reislik m…Selçuk BeyDukak'ın oğlu Selçuk babasının ölümünden biraz sonra üstün vasıfları ile dikkati çekmiş ve Yabgu tarafından genç yaşta "sü-başı" (ordu kumandanı) tayi…Arslan Yabgu DönemiUzun ömürlü olduğu anlaşılan Selçuk ise yüz yaşını geçmiş olduğu hâlde 1007 tarihinde Cend şehrinde öldü. Selçuk'un Mikâil, Arslan İsrâil, Yûsuf ve Mû…Çağrı ve Tuğrul KardeşlerSelçuk Bey öldüğü zaman torunları Çağrı ve Tuğrul Bey'ler 17-21 yaşlarında idiler ve devlet idaresinde "bey" olarak görev yapıyorlardı.Rüzgar gibi uçan atlar üzerinde uzun saçlı TürkmenlerTuğrul ve Çağrı Beyler, tıpkı Göktürk başbuğları Bilge ve Kül Tegin kardeşler gibi hareket ediyorlardı. Tam bir dayanışma içinde idiler. Aralarında ni…Mûsâ YabguArslan Yabgu'nun tutuklanmasından sonra ona bağlı Türkmenler bir süre başsız kaldı ve bir kısmı dağıldı. Çağrı ve Tuğrul Beyler bunları bir araya topl…Selçuklu Devleti'nin KuruluşuNitekim Selçukluların bu sâkin devresi çok uzun sürmedi, dört-beş ay geçtikten sonra yeniden Gazneli topraklarına akınlara başladılar. Sultan Mes'ûd,…Dandânakan Savaşı (1040)Diğer tarafdan Sultan Mes'ûd Selçukluların artık kendi devleti için ne kadar büyük bir tehlike olduğunu anlamış ve onlar üzerine sefere çıkmıştı. Niha…Sultan Tuğrul BeySultan Tuğrul Bey, Nîşâbûr'da tahta çıktıkdan, siyâsî değişiklik sebebiyle bozulan nizam ve teşkilâtı yeniden düzenledikten sonra fetihlere girişmişti…Anadolu'ya AkınlarAnadolu'ya ilk Türk akınları Türkmenlerin burayı kendilerine yurt yapmak istemeleri neticesi başlamıştı. Ayrıca Selçuklu Devleti kurulduktan sonra sul…Bizansla İlişkilerSultan Tuğrul Bey, Selçuklu şehzâdelerini çeşitli bölgelerin fethi ile görevlendirmişti. Bu şehzâdelerden Mûsâ Yabgu'nun oğlu Hasan Büyük Zab nehri ke…Tuğrul Bey'in Bağdad'a GidişiAbbâsî Halîfesi Kâim bi-Emrillâh Bağdad'da Büveyhîler ve Türk askerleri kumandanı Arslan Besâsîrî'nin baskısı altında idi. Ayrıca Arslan Mısır'daki Fâ…İbrahim Yınal'ın Katli ve Tuğrul Bey'in VefatıDaha sonra Fâtımîler ve Arslan Besâsîrî'nin teşvikleri ile saltanatta hak iddiâsı ile İbrâhim Yınal'ın isyânı, Sultan Tuğrul Bey'i Bağdad'dan ayrılmağ…Alp Arslan'ın Tahta ÇıkışıSultan Tuğrul Bey, çocuğu olmadığı için, ölmeden önce yerine Çağrı Bey'in oğullarından Süleymân'ın geçirilmesini vasiyet etmişti. Selçuklu vezîri Amîd…İlk Seferler ve FetihlerSultan Alp Arslan tahta geçmek iddiâsında bulunan öteki rakiplerini bertaraf ettikten sonra fetihlere başladı ve batı yönünde Rey şehrinden harekete g…Ani'yi Alacak Kuvvet hani?Ani'yi çeviren surlar, bu surları savunan Bizans birliği çok kuvvetli idi. O güne kadar şehir defalarca saldırıya uğramış fakat zapt edilememişti. Şeh…Kavurd'un İsyanıSultan Alp Arslan 1067'de Kirmân meliki olan kardeşi Kavurd'un isyanı ile karşılaştı. Bu sebeple derhal Kirmân üzerine yürüdü. Melik Kavurd, öncü kuvv…Anadoluya Türkmen AkınlarıAnadolu'da bağımsız Tükmen gruplarının akınları aralıksız devam ediyordu. Bu Türkmenlere idare eden emîrlerden Afşın 1067 yılında Kayseri'yi zabt ve y…Gürcistan SeferiSultan Alp Arslan ise 1067 yılında ikinci defa Gürcistân seferine çıkmak zorunda kaldı. Abhaz kralı IV. Bagrat Alanlar ile birleşerek bir Müslüman dev…Malazgirt Meydan MuharebesiUzak bozkırlardaki yurtlarından bir daha dönmemek üzere gelerek, Selçuklu hizmetine giren ve bu devletin şuurlu sevk ve idaresi altında Bizans sınırla…Malazgirt Zaferinin Önemi ve SonuçlarıMalazgirt zaferi sonuçları itibarıyla hem Türk tarihi, hem de dünya tarihi bakımından çok büyük bir önem taşımaktadır. Malazgirt Zaferi sonucunda Anad…Sultan MelikşâhAlp Arslan öldükten sonra, daha önce veliahd tayin etmiş olduğu, oğlu Melikşâh Büyük Selçuklu Devleti tahtına çıktı. Melikşâh'ın tahta çıkmasında Vezî…Suriye Selçuklu Devleti İçin İlk AdımSultan Alp Arslan zamanından itibâren Suriye'de faâliyet gösteren Atsız Bey, emrindeki Türkmenler ile Kudüs'ü zabtetmiş, daha sonra da Dımaşk (şimdiki…Anadolu'nun Adım Adım fethiÇeşitli gaileleri ortadan kaldırıldıktan sonra, imparatorluk merkezini İsfahan'a nakleden Melikşah'ın geniş ölçüde fütûhatı başladı. Malazgirt savaşın…Kafkasya SeferleriSultan Melikşâh 1076 yılında Gürcistan'a ilk seferini yapmış ve bütün Kafkasya'nın idaresini kumandanlarından Emîr Savtegin'e vermişti. Ancak Savtegin…KutalmışoğullarıMalazgirt savaşından sonra sultan Alp Arslan'ın buyruğu ile Anadolu içlerine akınlar yapan Türk emîrleri Sultan Melikşâh zamanında da bu görevlerine d…Çaka BeyDiğer taraftan Emîr Çaka 1081 yılında İzmir taraflarını fethederek burada küçük bir beylik kurdu. Çaka Bey bölgedeki Türkleri kısa sürede etrafına top…Mervani Devleti'nin Ortadan KaldırılmasıVezîr Nizâm ül-Mülk'ün damadı olan devrin ileri gelen devlet adamlarından Fahr üd-Devle Muhammed b. Cüheyr, Mervânî Devleti'nin zenginliğini ileri sür…Melikşah'ın Halep ve Güney Anadolu SeferiMelik Tutuş, Süleymanşah'la yaptığı savaşı kazandıktan sonra Haleb'e yürümüştü. Sultan Melikşâh ise, Haleb hâkiminin davetini ve Süleymanşah'ın ölümün…Karahanlı Devleti'nin İtaate AlınmasıSultan Melikşâh batıda olduğu kadar doğuda da Selçuklu Devleti'nin topraklarını genişletiyordu. Doğudaki Karahanlılar üzerine yapılan seferin dış görü…Yemen ve Aden'in FethiSultan Melikşâh Bağdad'ı ikinci ziyareti sırasında (Kasım 1091), birçok Türk beylerini yanına çağırmış ve onlarla yeni yapacağı fetihler için görüşmel…Nizam ül- Mülk'ün ÖldürülmesiSultan Alp Arslan zamanından beri Selçuklu Devleti'nin vezîrliğini yapan Nizâm ül-Mülk ile Sultan Melikşâh'ın arası açılmıştı. Bunun muhtelif sebepler…Melikşah'ın ÖldürülmesiSultan Melikşâh Bağdad'da iken torunu Ca'fer'i halîfelik veliahdı yapmak istemiş, bu sebeple Halîfe Muktedî ile arası açılmış ve ondan acele Bağdad'ı…Sultan BerkyarukSultan Melikşâh'ın ölümünden sonra, eşi Terken Hâtûn, tasarrufundaki hazîne ile emîrlerin biatını ve halîfenin tasdikini sağlamış ve dört yaşındaki oğ…Berkyaruk-Tutuş MücadelesiTerken Hâtûn daha sonra Beryaruk'dan dayısı ve Azerbaycan valisi İsmâil b. Yâkûtî'yi isyana teşvik etti. İsmâil, Kerec yakınlarında yapılan savaşta Be…Berkyaruk'un Doğu'daki BaşarılarıBerkyaruk batıda rakipleri ile saltanat mücadelesi yaparken, devletin doğusunda bir diğer hanedan azası amcası Arslan Argun bağımsızlığını ilân etmiş,…I. Haçlı SeferiSultan Berkyaruk devrinin önemli olaylarından birisi hiç şüphesiz Haçlı Seferleri'nin başlaması idi. Türkleri ve Müslümanları Anadolu'dan atmak ve Kud…Muhammed Tapar'ın İsyanıSultan Berkyaruk'un iç düzeni sağlamasından uzun süre geçmemişti ki, Gence valisi olan kardeşi Muhammed Tapar'ın isyânı ile karşılaştı. Muhammed bilha…Sultan Muhammed TaparBerkyaruk öldükten sonra küçük yaştaki oğlu Melikşâh Bağdad'ta sultan ilân edildi ve Emîr Ayaz da kendisine "Atabeg" oldu. Muhammed Tapar derhal Bağda…Batıniler Üzerine Yapılan SeferlerSultan Muhammed Tapar gittikçe gelişen Bâtınîlik hareketine karşı da ciddî tedbîrler aldı. İlk olarak Bâtınîlerin elinde bulunan Isfahan yakınındaki Ş…Sultan SencerSultan Muhammed Tapar öldüğü zaman, henüz küçük yaşta bulunan oğlu devlet büyükleri tarafından Selçuklu tahtına çıkarıldı. Diğer taraftan Sencer (veya…Sencer'in Batıdaki PolitikasıDaha sonra siyâsî alanda yeniden durumunu kuvvetlendirmek isteyen Abbâsî Halîfesi Müsterşid Billâh, Irak Selçuklu sultanı Mahmûd'la münâsebetlerini dü…Doğu PolitikasıGazneliler hükümdarı Behrâm-şâh onsekiz yıl kadar olay çıkarmadan Selçuklulara itâat etmişti. Daha sonra 250.000 dinar tutarındaki yıllık haracı ödeme…Kara Hıtay HezimetiKarahanlı hükümdârı Mahmûd ile idaresi altındaki Türk kabilelerinden Karluklar arasında anlaşmazlık çıktı. Mahmûd, Sultan Sencer'den yardım isterken,…Harezmşah Atsız ile MücadeleDiğer taraftan bu mağlûbiyet haberini öğrenen Hârezmşâh Atsız, Selçuklulara ait yerleri zabtetmek için sür'atle harekete geçmişti. O ilk olarak Serahs…Gurlular ile MücadeleSencer'in Katvan'daki mağlûbiyetinden sonra Gûrlular Herât'ı almış ve Belh'e kadar ilerlemişlerdi (1147). Gûrlulara engel olmağa çalışan Selçuklu kuma…Oğuzlar ile MücadeleKara-Hıtay ve Karlukların baskısı neticesinde Türkistân'dan batıya geçmek zorunda kalan Oğuzlar Toharistan yaylalarında yaşıyorlar, Selçuklu Devleti'n…