Karakoyunlu Devleti (1365-1469)
Cihan Şâh bundan sonra eskiden beri Kara-Koyunluların amansız düşmanı olan Akkoyunlular ile mücadeleye girişti. 1452 yılına kadar devam eden bu mücadeleler iki tarafında ağır kayıplar vermesine sebep olmuştur. Cihan Şâh, kendisine tabi olan Akkoyunlu beyi Uzun Hasan'ı ezmek ve böylece ulusunun eskiden beri düşmanı bulunan Akkoyunlulara büyük bir darbe vurmak istiyordu.
16 Mayıs 1466 tarihinde büyük bir ordu ile Tebriz'den hareket ederek Van gölü havzasına geldi. Burada iken Uzun Hasan Bey'in on iki bin atlı ile akına çıktığını öğrendi ve buna çok hiddetlendi. Diğer taraftan Cihan Şâh'ın öteden beri kendi aleyhine sefer yapmak niyetinde olduğundan şüphelenen Uzun Hasan dağlardaki geçit ve yolları tutmuştu. Aralarında elçilerin teati edilmesine rağmen Cihan-şâh'ın ağır şartlar ileri sürmesi sebebiyle bir neticeye varılamadı. Muş ovasında karargah kuran Cihan Şâh, mevsimin ilerlemesine rağmen bir türlü kesin hücuma karar veremiyordu.
Nihayet ordusunu şikayeti üzerine kışlağa çekilmeye karar verdi. Birlikleri Âdilcevâz, Erciş, Van ve Aras kışlağına dağıldılar. Kendisi de Pasinler'e gitmek için hareket etti. Yolda konaklama sırasında 11 Kasım 1467 tarihinde Uzun Hasan, ani bir baskınla, Cihan-şâh'ın maiyetindeki az sayıda kuvveti perişan etti.
Cihan Şâh kaçarken yolda öldürüldü. Cihan Şâh zamanında Karakoyunlu devleti en geniş sınırlarına ulaşmıştı. Azerbaycan, Erran, Irak-ı Arab, Irak-ı Acem, Fars, Kirman ve Doğu Anadolu hâkimiyet altına alınmış ve çevredeki devletler tâbi hâline getirilmişti. Devrinin en büyük hüküdarlarından biri olan Cihan Şâh sert ve cesur bir kimse idi. İçki ve eğlenceye düşkündü. Onun ölümüyle parlak devir sona ermiş ve kısa süre sonra da Karakoyunlu devleti yıkılmıştı.
Son Karakoyunlu hükümdarı olan Hasan Ali aklen malûl ve haris bir kimse idi. Onun ölümünden sonra Cihan Şâh'ın, Uzun Hasan tarafından gözlerine mil çekilmiş olduğu oğlu Ebû Yusuf, Fars'ta tutunmak istedi ise de Akkoyunlu şehzadesi Uğurlu Mehmed'in eline düştü. Böylece Akkoyunlular, ananevî düşmanları Karakoyunluların hâkimiyetlerine son vererek onların ülkelerine sahip oluyorlardı.
Karakoyunlular'dan günümüze çok az bir eser kalmıştır. Bunun başlıca sebebi, Karakoyunlular çağının Türkmenleri'n bir yerleşme dönemi mahiyetinde oluşudur. Bir yandan Timur-oğulları ile yapılan mücadelede, diğer yandan Memlûklu Sultanlığı ile devam eden anlaşmazlıklara ilâveten Akkoyunlu Türkmenleri'nin düşmanlığı Karakoyunlu hükümdârlarının mimarî faaliyetlerini önlemiş görünmektedir. Ancak Karakoyunlular'ın büyük hükümdârı Cihân Şâh (1437-1467) devrinden bazı eserler günümüze kadar gelmiştir. Taht merkezi olan Tebriz'de Cihân Şâh adına yaptırılan Gökmedrese ve Muzafferiyye medresesi ilk akla gelen önemli Karakoyunlu eseridir.
Son
Menüye Dön