Abdulhaluk Mehmet Çay, 23 Aralık 1945'te Çorum'un İskilip ilçesinde doğan Türk tarihçi, akademisyen ve siyasetçidir. İlk ve orta öğrenimini İskilip'te, lise öğrenimini ise Amasya'da tamamlamıştır. 1970 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'nden mezun olmuş ve akademik hayatının temellerini bu dönemde atmıştır.
Mesleki yaşamına tarih öğretmeni olarak başlayan Çay, kariyeri boyunca çeşitli ortaöğretim kurumlarında, enstitülerde ve üniversitelerde öğretim ve yöneticilik görevlerinde bulunmuştur. Akademik çalışmalarını özellikle Anadolu'nun Türkleşmesi, Türk millî kültürü ve Doğu Anadolu'daki tarihî hareketler üzerine yoğunlaştırmış; Türk tarihinin ve kültürünün kaynaklarına yönelik incelemeleriyle tanınmıştır.
Siyasi hayatında uzun yıllar Milliyetçi Hareket Partisi saflarında yer almış ve partinin fikrî/ideolojik kadrosu içinde değerlendirilmiştir. 1999 genel seçimlerinde Çorum milletvekili seçilmiş, Bülent Ecevit başbakanlığındaki 57. Hükûmet'te Türk Cumhuriyetleri ve akraba topluluklarla ilişkilerin koordinasyonundan sorumlu Devlet Bakanı olarak görev yapmıştır (1999-2002). Bu görevi sırasında parti genel başkanı Devlet Bahçeli ile yaşadığı anlaşmazlıklar sonucunda bakanlıktan ayrılmıştır. Farklı dönemlerde çeşitli illerden ve partilerden milletvekilliği adaylıklarında da bulunmuştur.
Türk dünyasıyla ilgili faaliyetleri kariyerinin önemli bir boyutunu oluşturur. Türk Devlet ve Toplulukları Dostluk, Kardeşlik ve İşbirliği Vakfı'nın yönetiminde yer almış, Alparslan Türkeş'in vefatının ardından vakfın yönetim kurulu başkanlığını üstlenmiştir. 1992'de Antalya'da başlayan Türk Devlet ve Toplulukları Dostluk, Kardeşlik ve İşbirliği Kurultaylarının düzenlenmesinde etkin rol oynamış, bu kurultaylar Türk dünyası arasındaki kültürel ve siyasi yakınlaşma çabalarının önemli platformlarından biri hâline gelmiştir.
Türk tarihi, kültürü ve kimliği üzerine yaklaşık otuz eser kaleme almış veya derlemiştir. Çalışmaları, Türkçülük düşüncesi ile akademik tarihçiliği bir arada yürüten, millî kültür vurgusu taşıyan bir çizgi izler. 2008 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi Üstün Hizmet Ödülü'ne layık görülmüştür. Hem akademik birikimi hem de siyasi faaliyetleriyle, Cumhuriyet dönemi Türk milliyetçiliğinin ve Türk dünyası politikalarının kurumsallaşmasına katkı sağlamış isimlerden biri olarak değerlendirilir.