Cengiz Aytmatov (1928-2008), Kırgız asıllı dünyaca ünlü yazar, gazeteci, çevirmen ve diplomattır. 12 Aralık 1928'de Kırgızistan'ın Talas bölgesindeki Şeker köyünde doğmuştur. Babası Törekul tanınmış bir Sovyet görevlisiydi; 1937 Büyük Temizlik döneminde tutuklanıp 1938'de kurşuna dizilmiştir. Tatar tiyatro sanatçısı olan annesi Nagima, Cengiz ve kardeşlerini tek başına büyütmüştür.
İkinci Dünya Savaşı yıllarında, henüz on dört yaşındayken köy kâtibi olarak çalışmaya başlamış, nüfus sayımı ve vergi toplama gibi işler üstlenmiştir. Öğrenimini Cambul Veteriner Teknik Okulu, Frunze (Bişkek) Ziraat Enstitüsü ve Moskova'daki Maksim Gorki Edebiyat Enstitüsü'nde (1956-1958) sürdürmüştür.
Yazarlığa gazetecilik yaparken başlamış; asıl ününü 'Cemile' adlı eseriyle kazanmıştır. Fransız yazar Louis Aragon bu eseri 'dünyanın en güzel aşk hikâyesi' olarak nitelemiştir. 1963'te 'Cemile'nin de içinde yer aldığı hikâye kitabıyla Lenin Ödülü'nü kazanmış ve o tarihte bu ödülü alan en genç yazar olmuştur. 1966'dan itibaren eserlerini yalnızca Rusça yazmıştır.
Başlıca eserleri arasında 'Elveda Gülsarı', 'Beyaz Gemi', 'Gün Olur Asra Bedel' ve 'Dişi Kurdun Rüyaları' bulunur. Yapıtları 170'ten fazla dile çevrilmiştir. Aytmatov, hayvan psikolojisini insan hikâyeleriyle ustaca iç içe geçirmesiyle özgün bir edebî dil geliştirmiştir.
Edebî kariyerinin yanında siyasi ve diplomatik görevler de üstlenmiştir. 1957'de Sovyet Yazarlar Birliği'ne üye olmuş; 1990-1994 arasında SSCB ve ardından Rusya büyükelçisi olarak görev yapmış, sonrasında Kırgızistan'ın büyükelçisi sıfatıyla Avrupa Birliği, NATO ve UNESCO nezdinde ülkesini temsil etmiştir. 2007'de Altın Kalp Edebiyat Ödülü'ne layık görülmüştür.
10 Haziran 2008'de Almanya'nın Nürnberg kentinde böbrek yetmezliği nedeniyle 79 yaşında hayatını kaybetmiştir. Türk dünyasının en önemli yazarlarından biri olarak Orta Asya edebiyatını derinden etkilemiş, Kırgız kültürel kimliğini uluslararası alanda temsil etmiş ve Türk halklarının ortak edebî mirasının simge isimlerinden biri hâline gelmiştir. Oğlu Askar Aytmatov, Kırgızistan Dışişleri Bakanlığı görevinde bulunmuştur.