Safevi Devletinin Kuruluşunda Rol Oynayan Türk Boy Ve Oymakları

Turgudlu

Çağdaş ve muteber, müellifi meçhul kaynağımızda 906 (1500-1501) yılında Erzincan'da İsmail'in katına gelenler arasında Karaman ili halkından da müridlerin bulunduğu söylenir. Gerçekten Şah İsmail Karaman Oğulları ile dünürlük kurmuş, en muteber boybeği ailesi olan Turgud Oğulları'ndan Musa Beğ'e 918 (1512) yılında gönderdiği Türkçe bir mektupta Karamanlı Ahmed Ağa'nın isteği üzerine hareket olunmasını ve onunla söz birliği ederek vaki olan işlerin bildirilmesini yazmaktadır. Biz Şah İsmail'in ölümünden beş yıl sonra (935=1528-1529) Tahmasb'ın emirleri arasında Turgud Oğlu Hasan Sultan'ı görüyoruz. Hasan Sultan adı geçen hükümdarın aynı yılda yaptığı Horasan seferine katılmıştı. Şikârî'nin Karamanoğulları Tarihi'nde Karaman Oğlu Kasım Beğ'in çeribaşısı Pir Bayram ile yine büyük emirlerden Kökez Oğlu'nun altı bin er ile Şah İsmail'in hizmetine girip Tebriz'i Şah'a alıverdikleri ve Horasan cenginde Kökez'i (oğlu olacak) ve Pir Bayram'ı tutup öldürdükleri anlatılır. Şikârî'nin bu sözleri Karaman Oğulları beğ ve askerlerinden bir kısmının Safevî devletinin kuruluşuna katıldıklarını teyit etmesi bakımından şüphesiz bir değer taşımaktadır. Hasan Sultan'dan başka yine Turgudoğullarından Kasım Ali adlı bir beğin de Safevî devletini hizmetinde bulunduğu görülüyor. Turgud Oğullarından Kanunî'nin oğlu Şehzâde Bâyezid'in en başta gelen emirlerinden Pîr Hüseyin Beğ de Bâyezid ile birlikte İran'a gitmiş ve Bâyezid'in öldürülmesinden sonra hayatına dokunulmamıştı.

Bozcalu

Haleb Türkmenlerine bağlı oymaklardan biri idi.

Acirlü

Bunun da Halep Türkmenlerine mensup olduğu anlaşılıyor. Fuzûlî'nin divanının eski ve doğru nüshalarından biri bu oymağa mensup bir beğ için istinsah edilmiştir.

Hınıslu

Şeyh Haydar'ın ileri gelen emirlerinden Ayğut Oğlu İlyas Beğ'in bu oymaktan olduğu anlaşılıyor. Hınıslı oymağının Kürd menşeli olduğu söylenir. Bununla beraber beğlerinin Ayğut, Kara Güne, Deli Budak gibi Türkçe adlar taşımaları bu oymağın aslen Türk olmasa bile kuvvetli bir şekilde Türkleşmiş olduğunu gösteriyor.

Devamı Var

İleri